Bản kinh số 136 trong Kinh Trung Bộ có tên là Kinh Đại Nghiệp Phân Biệt (tiếng Pali: Mahākammavibhaṅga Sutta). Đây là một trong những bài kinh cốt lõi giải thích về sự vận hành phức tạp, đa chiều của luật nhân quả (nghiệp báo), đập tan những cái nhìn phiến diện hay định kiến cứng nhắc về số phận.
Dưới đây là nội dung chi tiết, tóm tắt, lời dạy, bài học cuộc sống và phương pháp rèn luyện dựa trên tinh thần của bài kinh này.
1. Nội dung & Tóm tắt Kinh Đại Nghiệp Phân Biệt
Bài kinh khởi nguồn từ việc du sĩ ngoại đạo Potaliputta tranh luận với Tôn giả Samiddhi và cho rằng: "Thân nghiệp và khẩu nghiệp là hư vọng, chỉ có ý nghiệp mới là chân thật". Sau đó, Tôn giả Udayi đem câu chuyện này bạch lên Đức Phật. Đức Phật đã chỉ ra sự thiếu sót trong cách lập luận của các vị du sĩ ngoại đạo và Ngài phân tích sâu sắc về 4 hạng người dựa trên hành vi và quả báo:
- Hạng người làm ác (phạm mười ác nghiệp) - Khi chết đọa vào địa ngục, ác thú.
- Hạng người làm ác (phạm mười ác nghiệp) - Khi chết lại được sinh lên thiện thú, thiên giới.
- Hạng người làm thiện (hành mười thiện nghiệp) - Khi chết được sinh lên thiện thú, thiên giới.
- Hạng người làm thiện (hành mười thiện nghiệp) - Khi chết lại đọa vào địa ngục, ác thú.
Sự giải thích của Đức Phật:
Một số đạo sư hoặc người có thần thông (thiên nhãn) chỉ thấy một lát cắt: họ thấy một người làm ác đời này khi chết sinh thiên giới, liền vội kết luận "làm ác không có quả báo khổ". Đức Phật khẳng định đó là cái nhìn phiến diện. Quả báo một người nhận được lúc lâm chung phụ thuộc vào:
Một số đạo sư hoặc người có thần thông (thiên nhãn) chỉ thấy một lát cắt: họ thấy một người làm ác đời này khi chết sinh thiên giới, liền vội kết luận "làm ác không có quả báo khổ". Đức Phật khẳng định đó là cái nhìn phiến diện. Quả báo một người nhận được lúc lâm chung phụ thuộc vào:
- Một nghiệp ác/thiện đã làm trong quá khứ xa xôi trước đó nay đến lúc trổ quả.
- Hoặc một nghiệp ác/thiện được làm ngay trong đời này.
- Đặc biệt là Cận tử nghiệp (tâm niệm, chánh kiến hoặc tà kiến vào giờ phút hấp hối).
2. Lời dạy cốt lõi của Đức Phật
- Nghiệp không vận hành tuyến tính đơn giản: Nhân quả không phải là một đường thẳng "ăn quả táo ngay sau khi gieo hạt táo". Nó là một mạng lưới đan xen giữa nghiệp quá khứ, nghiệp hiện tại và tâm thức cận tử.
- Cảnh báo về sự vội vã phán xét: Bản thân chúng ta hay người có chút năng lực tâm linh (thiên nhãn thông thường) không nên vội vã quy chụp, cực đoan khi thấy "người tốt gặp nạn" hay "người xấu sống thảnh thơi". Chỉ có tuệ giác của một bậc Chánh Biến Tri mới thấu suốt được dòng chảy của nghiệp.
- Tầm quan trọng của Chánh Kiến: Giữ tâm ý trong sạch, định tĩnh và có hiểu biết chân thật (chánh kiến) vào giờ phút lâm chung có khả năng chuyển hướng dòng nghiệp rất lớn.
3. Bài học rút ra trong cuộc sống hiện đại
- Kiên định làm điều thiện: Đừng thắc mắc "Tại sao tôi ăn ở hiền lành mà vẫn gặp xui xẻo?" hay "Tại sao kẻ xấu xa kia vẫn giàu sang?". Phước báu cũ của họ chưa hết, và quả báo xấu của bạn từ quá khứ chỉ đang trổ ra mà thôi. Hãy tiếp tục tích lũy thiện nghiệp.
- Chăm sóc tâm niệm từng phút giây: Ý niệm cuối ngày, cuối đời (cận tử nghiệp) là bánh lái quyết định con thuyền tâm thức đi về đâu. Tu tập không phải đợi về già, mà là rèn luyện tâm bình thản, chánh niệm ngay bây giờ.
- Không bao giờ tuyệt vọng hay ngạo mạn: Người đang sa cơ không nên buông xuôi vì dòng nghiệp có thể thay đổi bằng nỗ lực hiện tại. Người đang thành công không được kiêu ngạo vì phước cũ có thể cạn bất cứ lúc nào.
4. Gợi ý 108 cách rèn luyện theo lời dạy của Ngài (Ứng dụng Thân - Khẩu - Ý)
Trong kinh điển không có một danh mục đóng khuôn "108 cách" cụ thể bằng số lượng, tuy nhiên, dựa trên nền tảng Thập Thiện Nghiệp (10 điều lành cứu cánh xóa bỏ 10 nghiệp ác đề cập trong kinh) cùng tinh thần Chánh niệm, các hành giả Phật giáo thường đúc kết lộ trình rèn luyện Thân - Khẩu - Ý thành các hành động thực tế hàng ngày:
Nhóm 1: Rèn luyện Thân Nghiệp (Hành động vật lý)
- Tôn trọng sự sống, không cố ý sát hại hay làm tổn thương con người và động vật.
- Bảo vệ môi trường sống, phóng sinh các loài vật khi có duyên.
- Không lấy của bất hợp pháp, tôn trọng tài sản của người khác.
- Thực hành hạnh bố thí, sẻ chia vật chất với người nghèo khó.
- Sống chung thủy, giữ gìn hạnh phúc gia đình, tôn trọng các mối quan hệ của người khác.
- Giữ gìn vệ sinh thân thể và nơi ở ngăn nắp để tâm trí sáng sủa.
- Tiêu dùng chừng mực, không hoang phí phước báu vật chất.
- Tập ăn uống lành mạnh, hạn chế các chất kích thích gây say nghiện, mất kiểm soát hành vi.
- Giúp đỡ người già yếu, tàn tật bằng hành động thể chất (dắt qua đường, mang vác hộ).
- Hiến máu nhân đạo hoặc đăng ký hiến tạng (nếu đủ điều kiện).
(Và các hành động bảo vệ, nuôi dưỡng sự sống khác...)
Nhóm 2: Rèn luyện Khẩu Nghiệp (Lời nói)
- Nói lời chân thật, không lừa dối, tráo trở.
- Nói lời hòa hợp, không đâm thọc, chia rẽ tình cảm bè bạn, đồng nghiệp.
- Nói lời lịch sự, ái ngữ, từ bỏ các lời chửi bới, lăng mạ thô tục.
- Nói lời có ích, mang lại giá trị, từ bỏ việc buôn chuyện phiếm, tán gẫu vô bổ.
- Biết im lặng sấm sét (im lặng chánh niệm) khi cơn giận dữ dâng trào.
- Khen ngợi, tán thán những điểm tốt và thành công của người khác.
- Góp ý chân thành, mang tính xây dựng ở nơi riêng tư thay vì chỉ trích trước đám đông.
- Không lan truyền những tin đồn thất thiệt chưa được kiểm chứng.
- Biết nói lời "Cảm ơn" khi nhận được sự giúp đỡ và "Xin lỗi" khi làm sai.
- Dùng lời nói để hòa giải các mâu thuẫn, đem lại sự an vui cho tập thể.
(Và các lời nói ái ngữ, xây dựng lòng tin khác...)
Nhóm 3: Rèn luyện Ý Nghiệp & Chánh Kiến (Tâm thức - Cốt lõi của kinh số 136)
- Thực hành thiền định hằng ngày (15-30 phút) để thanh lọc dòng suy nghĩ.
- Nhận diện và buông bỏ tâm tham lam, muốn chiếm đoạt.
- Quan sát cơn giận (tâm sân) sinh khởi và dùng lòng từ bi để chuyển hóa.
- Nuôi dưỡng Chánh kiến: thấu hiểu rõ bản chất của nhân quả, không mê lầm.
- Tập nhìn mọi việc dưới góc nhìn Duyên sinh: mọi thứ xảy ra đều có nguyên nhân của nó.
- Rèn luyện tâm tùy hỷ: vui với hạnh phúc và sự thành đạt của người khác thay vì đố kỵ.
- Sẵn sàng tha thứ cho lỗi lầm của người khác để giải nghiệp oán thù gút mắt.
- Thực hành quán niệm về sự vô thường của cuộc sống để bớt dính mắc, bớt khổ đau.
- Luôn khởi ý niệm chúc phúc cho mọi người xung quanh (ngay cả những người làm tổn thương mình).
- Giữ tâm tỉnh thức và bình thản trước các biến cố, nghịch cảnh (giữ vững tay lái của Cận tử nghiệp).
(Tiếp tục nhân rộng các hành động này qua 108 tình huống ứng xử hằng ngày từ nhà ra ngõ, từ giảng đường đến công sở...)
1. Bài học giải thoát từ Kinh Đại Nghiệp Phân Biệt
Bài học giải thoát cốt lõi của bài kinh này là bẻ gãy sự chấp trước vào định kiến và vượt lên trên sự trói buộc của dòng nghiệp
.
- Giải thoát khỏi tri kiến sai lầm (Tà kiến): Con người thường rơi vào hai cực đoan: Thường kiến (cho rằng làm thiện chắc chắn kiếp sau sướng ngay, làm ác khổ ngay theo kiểu cơ học) hoặc Đoạn kiến (thấy người làm ác vẫn sướng liền cho rằng không có nhân quả). Bài kinh giải thoát ta khỏi cái nhìn hạn hẹp này, giúp ta thấy rõ nghiệp là một dòng chảy liên tục, đa chiều.
- Sự giải thoát tối hậu nằm ở Ý nghiệp và Chánh kiến: Dù một người có lỡ tạo ác nghiệp trong quá khứ, nếu ngay trong hiện tại hoặc giờ phút lâm chung, họ khởi lên được Chánh kiến vững chắc, nhận ra sai lầm, đoạn ác hướng thiện, thì họ vẫn có cơ hội chuyển hướng tâm thức vào cảnh giới lành để tiếp tục tu tập. Giải thoát không phải là trốn chạy nghiệp, mà là thấu suốt bản chất của nghiệp (vô thường, vô ngã) để không bị nó làm cho điên đảo.
2. Bài học cho các bậc Tu sĩ (Bậc xuất gia)
Đức Phật thuyết bài kinh này bắt đầu từ việc Tôn giả Samiddhi trả lời thiếu sót trước du sĩ ngoại đạo. Do đó, bài kinh để lại những bài học xương máu cho người tu hành:
- Thận trọng khi thuyết pháp và luận giải: Người tu không được dùng cái nhìn chủ quan, thiển cận hoặc kinh nghiệm tâm linh sơ cấp của mình để đóng khung cho toàn bộ giáo lý. Khi thuyết về nhân quả, phải giải thích toàn diện, tránh làm cho người nghe hiểu lầm rồi sinh tâm hoang mang hoặc mất lòng tin vào Chánh pháp.
- Không khởi tâm ngạo mạn khi có chút chứng đắc: Kinh văn chỉ ra có những vị đạo sư có thiên nhãn, thấy một người làm thiện mà đọa địa ngục liền vội kết luận "làm thiện vô ích". Đây là lời cảnh tỉnh các tu sĩ không được tự mãn với những thần thông, định lực nhỏ nhoi của mình khi chưa đạt được Tuệ giác vẹn toàn của bậc Thánh.
- Tập trung làm chủ Cận tử nghiệp và Hiện tại nghiệp: Người tu sĩ hiểu rằng tấm áo cà sa không phải là tấm bùa hộ mệnh tối thượng. Nếu phút lâm chung khởi sinh tà kiến hay tâm sân hận, họ vẫn có thể đọa lạc như thường. Vì vậy, việc nghiêm trì giới luật và làm chủ tâm ý từng giây phút là cốt tủy của đời sống xuất gia.
3. Danh mục 108 cách tu tập đầy đủ (Ứng dụng Thập Thiện Nghiệp)
Để cụ thể hóa tinh thần bài kinh vào lộ trình chuyển hóa Thân - Khẩu - Ý, dưới đây là 108 phương pháp thực hành được chia làm 3 tầng: Thân (Hành động), Khẩu (Lời nói), và Ý (Tâm thức).
I. Chuyển hóa THÂN NGHIỆP (36 cách hành động lành)
A. Nuôi dưỡng sự sống (Từ bỏ sát sinh)
- Không trực tiếp giết hại bất kỳ sinh mạng nào, từ con người đến côn trùng.
- Không xúi giục, cổ xúy hoặc vui mừng trước sự giết chóc của người khác.
- Thực hành phóng sinh các loài vật bị giam cầm, sắp bị giết mổ một cách trí tuệ.
- Chăm sóc, cho thức ăn và che chở cho động vật hoang dã hoặc thú cưng bị bỏ rơi.
- Học cách ăn chay (vài ngày trong tháng hoặc trường chay) để giảm bớt nghiệp sát chung.
- Hiến máu, hiến tạng hoặc đăng ký hiến xác cho y học để cứu người.
- Tham gia hoặc ủng hộ các quỹ y tế cứu trợ bệnh nhân nghèo, thuốc men cho vùng sâu.
- Trồng cây xanh, bảo vệ nguồn nước và môi trường sống của muôn loài.
- Không sử dụng các sản phẩm làm từ da, lông thú quý hiếm hoặc động vật bị săn bắn lậu.
- Nhường đường, dắt người già, trẻ nhỏ hoặc người tàn tật qua những đoạn đường nguy hiểm.
- Học phương pháp sơ cứu cơ bản để có thể cứu người trong tình huống khẩn cấp.
- Tôn trọng sức khỏe của chính mình bằng cách tập thể dục, nghỉ ngơi hợp lý, không tàn phá thân thể.
B. Tôn trọng tài sản (Từ bỏ trộm cắp)
- Không lấy bất cứ vật gì nếu không được người khác cho phép (dù là cây kim, sợi chỉ).
- Không gian lận, cân đo thiếu hụt, trốn thuế hoặc trục lợi bất chính trong công việc.
- Không mượn đồ, mượn tiền rồi cố ý dây dưa, không trả hoặc quỵt nợ.
- Tôn trọng bản quyền, không dùng phần mềm lậu, không sao chép chất xám của người khác.
- Thực hành hạnh bố thí, cúng bàng Tam Bảo và giúp đỡ người neo đơn.
- Chia sẻ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp cho người khác không giấu nghề (thí pháp).
- Giúp đỡ người khác bảo vệ tài sản của họ khi có nguy cơ bị mất mát, hư hỏng.
- Nhặt được của rơi, chủ động tìm cách trả lại cho người mất.
- Sử dụng tài sản công cộng (nước, điện văn phòng, đồ dùng chung) tiết kiệm, không lãng phí.
- Không lợi dụng chức quyền, lòng tin để nhận hối lộ hoặc ăn chặn tiền từ thiện.
- Sống thiểu dục tri túc (muốn ít biết đủ), không chạy theo lối sống đua đòi vật chất.
- Mua hàng hóa rõ nguồn gốc, không tiêu thụ đồ gian, đồ ăn cắp.
C. Bảo vệ hạnh phúc (Từ bỏ tà dâm)
- Sống thủy chung một vợ một chồng, không ngoại tình tư tưởng lẫn hành vi.
- Không phá hoại hạnh phúc gia đình của người khác dưới bất kỳ hình thức nào.
- Không xem, không lưu trữ và không lan truyền các ấn phẩm đồi trụy, kích dục.
- Giáo dục giới tính lành mạnh cho con cái và người thân trong gia đình.
- Tôn trọng quyền tự do thân thể của người khác, không quấy rối tình dục (dù bằng lời nói hay ánh mắt).
- Giữ gìn sự trang nghiêm trong trang phục khi đến những nơi công cộng, tâm linh.
- Nuôi dưỡng tình yêu thương dựa trên sự thấu hiểu và tôn trọng, thay vì sự chiếm đoạt thể xác.
- Khuyên bảo bè bạn, người thân gìn giữ lòng tự trọng và nếp sống đạo đức gia đình.
- Không kết bạn hoặc tham gia vào các hội nhóm cổ xúy lối sống buông thả, suy đồi.
- Thực hành tiết chế ham muốn, không để bản năng làm chủ lý trí.
- Tôn trọng sự lựa chọn sống độc thân hoặc xuất gia của người khác.
- Bảo vệ danh dự và nhân phẩm của phụ nữ, trẻ em xung quanh mình.
II. Chuyển hóa KHẨU NGHIỆP (36 cách lời nói lành)
A. Nói lời chân thật (Từ bỏ nói dối)
- Luôn nói đúng sự thật, không bóp méo, không thêm bớt thông tin.
- Giữ lời hứa, đã nói là làm, không hứa suông để lấy lòng người khác.
- Không làm chứng gian, không vu khống hay đổ tội oan cho người khác.
- Dũng cảm nhận lỗi khi mình làm sai thay vì tìm lý do ngụy biện.
- Không quảng cáo sai sự thật về sản phẩm hoặc năng lực của bản thân.
- Khi chưa biết rõ sự thật, chọn cách im lặng thay vì đoán mò rồi khẳng định.
- Sửa sai ngay lập tức nếu phát hiện mình lỡ cung cấp thông tin không chính xác.
- Không giả vờ đau ốm, nghèo khổ để trục lợi hoặc cầu xin sự thương hại.
- Sống chân thành, không dùng những lời nói thảo mai, hai lòng để lợi dụng người khác.
B. Nói lời hòa hợp (Từ bỏ nói lời đâm thọc)
- Không đem chuyện người này kể cho người kia nhằm chia rẽ, gây hiềm khích.
- Khi thấy hai người mâu thuẫn, dùng lời lẽ hòa giải để họ thấu hiểu nhau.
- Ca ngợi điểm tốt của người vắng mặt để làm tăng tình đoàn kết trong tập thể.
- Không tham gia vào các cuộc buôn chuyện, nói xấu sau lưng đồng nghiệp, bạn bè.
- Bảo vệ uy tín của người khác khi họ bị kẻ xấu thêu dệt, bôi nhọ.
- Xây dựng bầu không khí hòa nhã, thân thiện tại nơi làm việc và gia đình.
- Nhắc nhở khéo léo khi thấy người khác đang có xu hướng nói lời chia rẽ.
- Sử dụng mạng xã hội để đăng tải những thông tin tích cực, kết nối yêu thương.
- Loại bỏ tâm lý "ghen ăn tức ở" dẫn đến hành vi nói lời dèm pha người thành công.
C. Nói lời nhã nhặn (Từ bỏ lời thô ác)
- Từ bỏ hoàn toàn các lời chửi thề, mắng nhiếc, lăng mạ thô tục.
- Dùng lời ái ngữ (lời nói dịu dàng, dễ nghe) kể cả khi đang tức giận.
- Không dùng những lời lẽ mỉa mai, cay độc, châm biếm làm tổn thương lòng tự trọng của người khác.
- Không quát tháo, lớn tiếng dọa nạt cấp dưới, con cái hoặc người yếu thế hơn.
- Học cách lắng nghe sâu (nhĩ căn viên thông) trước khi phản hồi lời người khác.
- Khi cần phê bình, hãy dùng những từ ngữ mang tính xây dựng, bao dung và khích lệ.
- Tập thói quen mỉm cười trước khi nói để năng lượng lời nói được nhẹ nhàng.
- Không đặt biệt danh xấu hoặc lấy khuyết điểm ngoại hình của người khác ra làm trò đùa.
- Dùng lời nói để an ủi, xoa dịu nỗi đau của những người đang gặp hoạn nạn, tang tóc.
D. Nói lời ý nghĩa (Từ bỏ lời phù phiếm)
- Chỉ nói những điều có giá trị, có lợi ích cho người nghe.
- Không nói những chuyện nhảm nhí, mê tín dị đoan, quỷ quái không có căn cứ.
- Tiết kiệm lời nói, không nói thao thao bất tuyệt làm mất thời gian của người khác.
- Nói đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tượng (biết chọn thời gian thích hợp để nói).
- Đọc và chia sẻ những cuốn sách hay, những lời dạy ý nghĩa của các bậc hiền triết.
- Thảo luận về giáo pháp, đạo đức, khoa học thay vì bàn tán về đời tư của người nổi tiếng.
- Thực hành những khoảng lặng im lặng (tịnh khẩu) trong ngày để quay về bên trong.
- Dùng lời nói để hướng dẫn người khác làm điều thiện, biết quay đầu lánh dữ.
- Viết hoặc nói những lời chúc tốt đẹp, năng lượng lành gửi đến mọi người vào mỗi buổi sáng.
III. Chuyển hóa Ý NGHIỆP & CHÁNH KIẾN (36 cách làm chủ tâm thức)
A. Chuyển hóa lòng tham (Từ bỏ tham lam)
- Nhận diện tâm tham sinh khởi khi đứng trước tiền tài, danh vọng và lập tức buông xả.
- Tập vui với những gì mình đang có, không đứng núi này trông núi nọ.
- Chúc phúc cho sự giàu có, thành công của người khác bằng tâm tùy hỷ chân thành.
- Sẵn sàng nhường cơ hội, quyền lợi tốt cho người cần nó hơn mình.
- Quán chiếu về sự vô thường của vật chất: chết đi không mang theo được gì ngoài nghiệp.
- Thực hành hạnh buông bớt đồ đạc không dùng đến trong nhà để tâm bớt dính mắc.
- Không mưu cầu những thứ vượt quá năng lực và phước báu của bản thân một cách bất chấp.
- Nuôi dưỡng lòng biết ơn đối với cuộc sống, thức ăn và những người xung quanh.
- Nhìn thấy danh lợi như bọt nước, không để nó làm tha hóa đạo đức cốt lõi.
B. Chuyển hóa lòng sân (Từ bỏ sân hận)
- Nhận diện cơn giận ngay khi nó vừa nhen nhóm dưới dạng sự khó chịu, bực dọc.
- Thực hành quán từ bi: nghĩ về nỗi khổ của người làm tổn thương mình để bao dung cho họ.
- Khi chuẩn bị nổi giận, tập trung vào hơi thở vào - thở ra thật sâu để làm dịu hệ thần kinh.
- Tha thứ cho những lỗi lầm trong quá khứ của người khác để tự cởi trói cho tâm hồn mình.
- Không nuôi dưỡng tâm hận thù, không lập kế hoạch trả đũa hay trừng phạt ai.
- Chấp nhận những điều bất như ý xảy ra trong ngày như một phần tất yếu của cuộc sống (tu hạnh nhẫn nhục).
- Nhìn lỗi mình trước khi nhìn lỗi người khi có xung đột xảy ra.
- Nuôi dưỡng tâm ôn hòa, mát mẻ như nước, sẵn sàng dập tắt các ngọn lửa xung đột.
- Coi nghịch cảnh và người gây khó dễ cho mình là những "vị thầy" giúp mình rèn luyện nội lực.
C. Nuôi dưỡng trí tuệ (Từ bỏ tà kiến - Cốt lõi Kinh số 136)
- Tin sâu vào luật nhân quả: gieo nhân nào gặt quả nấy, không có gì là ngẫu nhiên.
- Hiểu rõ về "Nghiệp phân biệt": không vội phán xét khi thấy người tốt gặp nạn hay người xấu gặp may.
- Dành thời gian nghiên cứu kinh điển, nghe pháp thoại từ các bậc chân tu có chánh kiến.
- Thực hành thiền quán Tứ Niệm Xứ (quán thân, thọ, tâm, pháp) để thấy rõ thực tính của vạn vật.
- Nhận thức rõ bản chất của cái tôi (ngã chấp) là huyễn hóa, không có một cái tôi cố định.
- Giữ tâm tỉnh thức, không tin vào các hình thức bói toán, cúng sao giải hạn, phong thủy mê tín.
- Ý thức sâu sắc về Cận tử nghiệp: Luôn chuẩn bị cho cái chết bằng một tâm thế bình thản, không sợ hãi.
- Mỗi tối trước khi ngủ, quán chiếu lại các hành vi trong ngày, sám hối lỗi lầm và tùy hỷ việc lành.
- Sống ở giây phút hiện tại, không nuối tiếc quá khứ, không lo lắng hoang vu về tương lai.
- Luôn giữ tâm khiêm hạ, xem mình như cát bụi để học hỏi được nhiều hơn.
- Tập nhìn mọi hiện tượng dưới lăng kính Duyên sinh (Cái này sinh vì cái kia sinh).
- Không bám chấp vào các kiến thức mình có, sẵn sàng buông bỏ định kiến cũ khi tìm ra chân lý cao hơn.
- Thường xuyên gần gũi các bậc thiện tri thức để được nhắc nhở trên con đường tu tập.
- Giữ tâm bất động trước 8 ngọn gió đời (Được - mất, khen - chê, danh dự - nhục nhã, hạnh phúc - khổ đau).
- Phát nguyện tu tập vì sự giải thoát của bản thân và lợi lạc của tất cả chúng sinh.
- Tinh tấn, kiên trì tu tập mỗi ngày, không nản chí khi gặp chướng duyên.
- Coi việc sửa mình là nhiệm vụ tối thượng của cuộc đời.
- Sống một cuộc đời giản đơn, thanh thản, tự tại giữa dòng đời vạn biến.