Bản kinh số 147 trong Kinh Trung Bộ là Tiểu Kinh Giáo Giới La-Hầu-La (Cūḷarāhulovāda Sutta). Đây là một trong những bài kinh cốt tủy, đánh dấu thời điểm Đức Phật dẫn dắt tôn giả La-Hầu-La (con trai duy nhất của Ngài trước khi xuất gia) chứng đắc quả vị tối cao A-La-Hán.
Dưới đây là nội dung chi tiết, các bài học chuyển hóa và hệ thống phương pháp rèn luyện dựa trên tinh thần của bản kinh này.
1. Tóm tắt Nội dung Kinh & Lời dạy của Đức Phật
🌟 Bối cảnh bài kinh
Đức Phật lúc bấy giờ đang trú tại tu viện Kỳ Đà Lâm (tỉnh Xá Vệ). Trong lúc thiền tịnh, Ngài quán chiếu thấy các pháp đưa đến giải thoát của La-Hầu-La đã chín muồi. Ngài quyết định giáo giới thêm để giúp La-Hầu-La đoạn trừ hoàn toàn các lậu hoặc (nỗi khổ, niềm đau, sự trói buộc của tâm trí). Đức Phật cùng La-Hầu-La đi vào rừng Andhavana để nghỉ ngày. Tại đây, các vị thiên nhân cũng tụ hội để lắng nghe giáo pháp.
🎙️ Lời dạy cốt lõi của Đức Phật
Đức Phật đã dùng phương pháp đối thoại, đặt câu hỏi để hỏi La-Hầu-La về bản chất của Sáu Căn (giác quan), Sáu Trần (đối tượng giác quan) và Sáu Thức (sự nhận biết).
Cụ thể, Ngài hỏi về:
- Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân, Ý.
- Các hình sắc, âm thanh, hương vị, xúc chạm, pháp trần.
- Nhãn thức, Nhĩ thức... Ý thức.
- Thọ, Tưởng, Hành bắt nguồn từ sự tiếp xúc (Xúc) giữa căn và trần.
Với mỗi yếu tố, Đức Phật đều hỏi: "Chúng là thường hay vô thường?"
Tôn giả La-Hầu-La đáp: "Bạch Thế Tôn, là vô thường".
Đức Phật đúc kết: Cái gì vô thường thì cái đó là khổ, chịu sự biến hoại. Đã là khổ và biến hoại thì không thể bám chấp và khởi lên tư tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi".
Tôn giả La-Hầu-La đáp: "Bạch Thế Tôn, là vô thường".
Đức Phật đúc kết: Cái gì vô thường thì cái đó là khổ, chịu sự biến hoại. Đã là khổ và biến hoại thì không thể bám chấp và khởi lên tư tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi".
Kết quả: Nhờ nghe pháp thoại này, tâm của tôn giả La-Hầu-La hoàn toàn giải thoát khỏi các lậu hoặc, chứng quả A-La-Hán; hàng ngàn chư thiên chứng đắc Pháp nhãn thanh tịnh.
2. Bài học Giải thoát (Dành cho Tu sĩ)
Bài kinh là một cẩm nang tối thượng giúp hành giả bẻ gãy trục luân hồi bằng cách phá vỡ Thập Nhị Nhân Duyên ngay tại mắt xích Căn - Trần - Thức:
- Phá trừ ngã chấp qua Sáu Xứ: Tu sĩ không tìm kiếm sự giải thoát ở đâu xa xôi mà ngay nơi sáu căn của chính mình. Đoạn tuyệt tư duy chiếm hữu ("của tôi"), tư duy đồng nhất ("là tôi") và ảo tưởng về một cái ta bất biến ("tự ngã của tôi").
- Nhìn thấu tính Không và Vô ngã: Nhận diện rõ vạn vật chỉ là sự giả hợp cấu thành từ các điều kiện duyên sinh. Khi các giác quan tiếp xúc với thế giới, nếu không khởi tâm đắm nhiễm hay xua đuổi, hành giả sẽ bước vào trạng thái Ly tham và An trú trong Chánh niệm.
- Xả ly tối hậu: Khi thấy rõ sự sinh diệt liên tục của cảm thọ (Thọ), tâm không còn bị lay động bởi lạc thọ (sinh tham) hay khổ thọ (sinh sân), từ đó lậu hoặc tự tiêu trừ.
3. Bài học rút ra trong Cuộc sống (Dành cho Người cư sĩ)
Dù bạn không phải là người xuất gia, triết lý vô thường và vô ngã của bản kinh vẫn mang lại giá trị ứng dụng thực tế rất lớn:
- Giảm bớt đau khổ do bám chấp: Nhận ra rằng tiền tài, danh vọng, các mối quan hệ, và ngay cả cơ thể này đều là vô thường. Khi hiểu điều này, chúng ta sẽ đón nhận sự mất mát, chia ly hoặc thất bại một cách nhẹ nhàng hơn, bớt oán hận và bớt tổn thương.
- Làm chủ cảm xúc trước các cám dỗ: Hằng ngày, mắt chúng ta thấy đồ đẹp (muốn mua), tai nghe lời chê (muốn giận). Bản kinh dạy ta phải biết "hộ trì các căn"—tức là nhận biết cảm xúc đang diễn ra nhưng không để nó cuốn đi, không phản ứng một cách mù quáng.
- Bớt cái tôi ích kỷ: Khi giảm bớt tư tưởng "Cái này là của tôi/tôi là nhất", bạn sẽ dễ dàng bao dung, lắng nghe người khác và xây dựng gia đình, các mối quan hệ xã hội hòa hợp hơn.
4. 108 Cách rèn luyện tâm tính theo lời dạy của Đức Phật
Mặc dù con số 108 đại diện cho sự viên mãn và đoạn trừ 108 phiền não trong đạo Phật, ta có thể hệ thống hóa hành trình rèn luyện này thành 3 nhóm cốt lõi (Giới - Định - Tuệ), chia nhỏ thành các hành động thực tế mỗi ngày:
Nhóm 1: Rèn luyện Thân & Giới (Hành động và Lối sống) - 36 Cách
- Kiểm soát lời nói: Không nói dối, không nói lời đâm thọc, không nói lời thô ác, không nói lời phù phiếm.
- Hộ trì sáu căn: Khi mắt nhìn, tai nghe, giữ tâm bình thản, không khởi tâm tham đắm hay ghét bỏ.
- Thực tập ăn uống chánh niệm: Ăn vừa đủ nuôi thân, không vì thỏa mãn lòng tham vị giác.
- Tiêu dùng tỉnh thức: Mua sắm vì nhu cầu thực tế, không mua vì sĩ diện hay bắt chước người khác.
- Tập thể dục với sự chú tâm: Đi bộ, chạy bộ hay tập yoga đều biết rõ chuyển động của cơ thể.
- Bảo vệ sự sống: Không sát sanh, khởi lòng thương xót đến cả những sinh vật nhỏ nhất.
- Tôn trọng quyền sở hữu: Không lấy của không cho, tập thói quen bố thí, sẻ chia.
- Chung thủy và tôn trọng: Giữ gìn sự trong sạch trong các mối quan hệ tình cảm.
- Ngủ nghỉ điều độ: Không ngủ quá nhiều gây lười biếng, không thức quá khuya tàn phá sức khỏe.
- Tự dọn dẹp không gian sống: Sắp xếp nhà cửa gọn gàng để tâm trí bớt lộn xộn.
(Thực hiện tương tự cho các hành vi nhỏ khác: đi đứng nhẹ nhàng, nói năng từ tốn, biết ơn người giúp đỡ, tôn trọng môi trường, phụng sự cộng đồng...)
Nhóm 2: Rèn luyện Tâm & Định (Cảm xúc và Sự tập trung) - 36 Cách
- Quan sát hơi thở (Anapanasati): Dành 10–15 phút mỗi ngày theo dõi hơi thở ra-vào để định tâm.
- Nhận diện cơn giận: Khi giận lên, tự nói: "Tâm ta đang giận", không thốt lời hay hành động lúc đó.
- Thực tập tâm Từ (Metta): Thầm cầu nguyện bình an cho người thân, bạn bè và cả những người làm tổn thương mình.
- Thực tập tâm Xả: Học cách buông bỏ những chuyện bất như ý trong quá khứ.
- Không so sánh bản thân với người khác: Hiểu rằng mỗi người có một nghiệp quả và hành trình riêng.
- Tập trung vào hiện tại: Khi làm việc gì (viết báo cáo, rửa chén, lái xe) chỉ biết việc đó.
- Cai nghiện mạng xã hội: Giảm thời gian lướt điện thoại vô bổ để tránh làm tâm trí xao động.
- Nhìn vào điểm tốt của người khác: Thay vì soi mói lỗi sai, hãy tìm điểm tích cực của họ để học hỏi.
- Chấp nhận sự chỉ trích: Lắng nghe lời góp ý một cách bình tĩnh mà không lập tức tự biện hộ.
- Nuôi dưỡng lòng biết ơn: Mỗi tối viết ra 3 điều tốt đẹp bạn nhận được trong ngày.
(Tiếp tục rèn luyện bằng cách: tập chịu đựng nghịch cảnh, không nuôi dưỡng lòng ganh tị, mỉm cười khi thức dậy, im lặng khi cần thiết...)
Nhóm 3: Rèn luyện Trí tuệ & Tuệ quán (Tư duy và Cái nhìn sâu sắc) - 36 Cách
- Quán chiếu tính vô thường: Nhìn một bông hoa héo, một ngày trôi qua để khắc sâu bài học về sự thay đổi.
- Phân tích bản chất "Của tôi": Tự hỏi: chiếc xe này, danh vị này có thực sự là của mình mãi mãi không?
- Học hiểu giáo pháp: Đọc và suy ngẫm các bản kinh nền tảng như Kinh Trung Bộ.
- Nhìn đời bằng Lý Duyên Khởi: Hiểu rằng không có gì tự nhiên sinh ra, mọi sự đều do nhiều yếu tố kết hợp thành.
- Quán chiếu về cái chết: Nhắc nhở bản thân về sự ngắn ngủi của kiếp người để sống ý nghĩa hơn.
- Thanh lọc định kiến: Luôn tự hỏi: "Cái nhìn của mình về người này/việc này đã khách quan chưa?".
- Nhận diện cái bẫy của cảm thọ: Hiểu rằng niềm vui thể xác hay tinh thần đều ngắn ngủi, bám chấp vào chúng sẽ sinh đau khổ.
- Rèn luyện tinh thần tự học: Tự tìm tòi, tư duy độc lập thay vì chạy theo đám đông.
- Phát triển trí tuệ cảm xúc: Hiểu rõ động cơ đằng sau các hành vi của chính mình.
- Sống khiêm tốn: Luôn xem mình là học trò của cuộc sống để không ngừng tiến bộ.
(Mở rộng bằng cách: tư duy về nhân quả, quán chiếu thân thể này là đất nước lửa gió giả hợp, học cách tha thứ tối hậu, nhìn thấu các ảo tưởng của tâm trí...)
Để giúp bạn có một danh mục chính xác 108 lời thực hành chi tiết, cụ thể và dễ dàng theo dõi hằng ngày, tôi đã chia lộ trình 108 hành động rèn luyện tâm tính này thành 4 nhóm tương ứng với Tứ Diệu Đế áp dụng vào đời sống.
Mỗi hành động là một mảnh ghép nhỏ giúp bạn "hộ trì sáu căn" và đoạn trừ ngã chấp theo đúng tinh thần của Tiểu Kinh Giáo Giới La-Hầu-La.
🌐 Nhóm 1: Kiểm soát 6 Giác quan (Hộ trì sáu căn) — Từ số 1 đến 27
Mục tiêu: Nhận biết rõ khi Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân, Ý tiếp xúc với thế giới bên ngoài mà không để tâm bị cuốn đi.
👀 Cho Mắt (Nhãn căn)
- Dừng lại 3 giây khi thấy một món đồ rất thích để kiểm tra xem mình thực sự cần hay chỉ đang ham muốn.
- Không nhìn soi mói, tìm kiếm khuyết điểm ngoại hình của người đối diện.
- Giảm độ sáng và giới hạn thời gian nhìn vào màn hình điện thoại trước khi ngủ.
- Tập nhìn mọi người bằng ánh mắt tôn trọng, không phân biệt giàu nghèo, sang hèn.
- Khi đi đường, giữ tầm mắt vừa phải, không ngó nghiêng tìm kiếm những kích thích vô bổ.
👂 Cho Tai (Nhĩ căn)
- Lắng nghe người khác nói mà không ngắt lời, không vội phán xét.
- Khi nghe lời chê bai, hít một hơi sâu trước khi phản ứng.
- Không chủ động tìm kiếm hay lắng nghe các tin đồn thất thiệt, chuyện thị phi.
- Tập lắng nghe những âm thanh của tự nhiên (tiếng mưa, tiếng gió) để làm dịu tâm trí.
- Nghe những lời khen ngợi với tâm thế bình thản, biết ơn nhưng không tự mãn.
👃 Cho Mũi (Tỷ căn)
- Ý thức được mùi hương xung quanh (nước hoa, đồ ăn, khói bụi) mà không khởi tâm thèm khát hay khó chịu.
- Tập ngửi mùi hương tự nhiên của không khí buổi sáng để kết nối với hiện tại.
👅 Cho Lưỡi (Thiệt căn & Ngôn ngữ)
- Nhai kỹ thức ăn, cảm nhận rõ vị mặn, ngọt, cay, đắng mà không chê bai hay đòi hỏi.
- Không nói lời dối trá, luôn tôn trọng sự thật.
- Không nói lời đâm thọc, chia rẽ hoặc làm rạn nứt mối quan hệ của người khác.
- Không dùng lời lẽ thô lỗ, cộc lốc, xúc phạm tổn thương người khác.
- Không nói những chuyện phiếm vô thưởng vô phạt, tốn thời gian.
- Tập im lặng khi thấy tâm mình đang quá bất an hoặc giận dữ.
- Nói lời động viên, khen ngợi chân thành khi thấy người khác làm việc tốt.
🚶 Cho Thân (Thân căn)
- Đi đứng nhẹ nhàng, không gây tiếng động lớn làm ảnh hưởng người xung quanh.
- Giữ tư thế ngồi thẳng lưng khi làm việc để bảo vệ cột sống và giữ sự tỉnh táo.
- Nhận biết cảm giác của cơ thể khi tiếp xúc với nóng, lạnh, gió, mưa mà không than vãn.
- Không sử dụng bạo lực hay các hành vi xâm phạm đến thân thể sinh vật khác.
- Tập thói quen tự tay dọn dẹp không gian sống và làm việc của mình.
🧠 Cho Ý (Ý căn)
- Nhận diện ngay khi tâm trí bắt đầu mơ mộng về tương lai hoặc tiếc nuối quá khứ.
- Khi một ý nghĩ xấu (ganh tị, ích kỷ) khởi lên, chỉ quan sát và để nó tự biến mất.
- Luôn tự nhắc nhở: "Ý nghĩ này có ích cho mình và người khác không?" trước khi hành động.
🧘 Nhóm 2: Chuyển hóa Cảm thọ (Thọ) và Cảm xúc — Từ số 28 đến 54
Mục tiêu: Khi có các cảm giác dễ chịu (lạc thọ) hoặc khó chịu (khổ thọ), giữ tâm bình thản, không bám chấp.
🍀 Đối diện với Niềm vui (Lạc thọ)
- Không ngủ quên trên chiến thắng, hiểu rằng thành công hôm nay là vô thường.
- Chia sẻ may mắn, tài lộc hoặc niềm vui của mình cho những người xung quanh.
- Khi hưởng thụ một sự tiện nghi (giường êm, xe đẹp), nhận biết đó chỉ là phương tiện tạm thời.
- Không chế giễu hoặc kiêu ngạo trước thất bại của người khác.
- Tận hưởng niềm vui lành mạnh (đọc sách, thể thao) thay vì các thú vui gây nghiện.
⛈️ Đối diện với Nỗi buồn & Nghịch cảnh (Khổ thọ)
- Chấp nhận những ngày tồi tệ như một phần tự nhiên của cuộc sống.
- Không đổ lỗi cho số phận hay người khác khi gặp xui xẻo.
- Khi bị đau bệnh, tập trung chữa trị và quan sát cơn đau thay vì lo lắng, sợ hãi.
- Đối diện với sự cô đơn bằng cách quay về chăm sóc nội tâm thay vì lao ra ngoài tìm kiếm đám đông.
- Học cách tha thứ cho lỗi lầm của bản thân trong quá khứ.
- Tha thứ cho người đã từng làm tổn thương mình để giải phóng tâm trí.
🔥 Kiểm soát Cơn giận và Ganh tị
- Khi giận, tự nhủ: "Cơn giận này là vô thường, nó sẽ qua đi".
- Rửa mặt bằng nước lạnh hoặc đi bộ chậm khi thấy ngọn lửa giận đang bốc lên.
- Không đăng tải bất kỳ điều gì lên mạng xã hội khi đang bực tức.
- Khi thấy người khác giỏi hơn, thành công hơn, tập nói lời chúc mừng chân thành (tâm tùy hỷ).
- Ngừng so sánh thu nhập, nhà cửa, con cái của mình với người khác.
- Biến lòng ganh tị thành động lực để tự hoàn thiện bản thân.
🕊️ Nuôi dưỡng Tâm lành
- Mỗi ngày làm một việc tốt nhỏ mà không cần ai biết đến hay trả ơn.
- Rải tâm từ bi: Mong cho tất cả chúng sinh (kể cả người mình ghét) được bình an.
- Thực hành tâm xả: Buông bỏ những định kiến cũ kỹ về một người.
- Nuôi dưỡng lòng biết ơn với từng bữa ăn, ly nước mình có mỗi ngày.
- Nhường nhịn người già, trẻ nhỏ và người yếu thế khi ở nơi công cộng.
- Sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp, bạn bè khi họ gặp khó khăn trong khả năng của mình.
- Luôn mỉm cười chào hỏi mọi người khi bắt đầu ngày mới.
- Biết đủ với những gì mình đang có (về vật chất, tiền tài).
- Tôn trọng sự khác biệt về quan điểm, tôn giáo, lối sống của người khác.
- Giữ tâm khiêm tốn, luôn coi mình là người cần học hỏi.
👁️ Nhóm 3: Phá trừ Ảo tưởng về "Cái Tôi" (Tự ngã) — Từ số 55 đến 81
Mục tiêu: Nhận diện và hạ thấp cái tôi ích kỷ, phá bỏ tư tưởng "Cái này là của tôi, tôi là nhất".
🛑 Buông xả sự chiếm hữu ("Của tôi")
- Ý thức rằng cơ thể này là do đất, nước, lửa, gió cấu thành, không thể trường tồn mãi mãi.
- Nhìn tiền bạc, tài sản như những vật hộ thân tạm thời, không phải là thước đo giá trị linh hồn.
- Không áp đặt mong muốn của mình lên con cái, bạn đời hay người thân.
- Sẵn sàng cho mượn hoặc tặng những đồ dùng mình không còn thực sự cần đến.
- Khi bị mất mát đồ đạc, tự nhủ: "Vật này đã hết duyên với mình".
- Không coi kiến thức, bằng cấp của mình là duy nhất đúng để lên mặt với người khác.
🪞 Hạ thấp bản ngã ("Là tôi")
- Nhận lỗi ngay lập tức khi biết mình làm sai, không tìm lý do ngụy biện.
- Không thao túng, kiểm soát hành vi của người khác theo ý mình.
- Không đòi hỏi sự chú ý hay đặc quyền khi xếp hàng, tham gia sự kiện.
- Tập làm những công việc thầm lặng, không cần phô trương công trạng.
- Khi bị người khác hiểu lầm, nếu không nghiêm trọng, hãy để thời gian trả lời thay vì cố tranh cãi.
- Sẵn sàng học hỏi từ những người nhỏ tuổi hơn hoặc có vị trí thấp hơn mình.
- Không tự phong mình là nạn nhân để mong cầu sự thương hại từ người khác.
🌀 Quán chiếu tính Không và Duyên sinh
- Nhìn một món ăn và biết ơn chuỗi cung ứng (người nông dân, shipper, người nấu) đã tạo ra nó.
- Hiểu rằng thành công của mình hôm nay có sự đóng góp lớn từ gia đình và xã hội.
- Khi gặp một người thô lỗ, hiểu rằng họ đang có những tổn thương hoặc thói quen cũ cấu thành, từ đó bớt oán trách.
- Nhìn một bông hoa và thấy rõ nó đang tàn đi từng phút, khắc sâu bài học vô thường.
- Nhận biết rằng cảm xúc của mình thay đổi liên tục, không có một "cái tôi" buồn hay vui cố định.
- Thường xuyên quán chiếu về sự ngắn ngủi của kiếp người để không lãng phí thời gian.
- Sống hòa hợp với thiên nhiên, hạn chế rác thải nhựa để bảo vệ môi trường chung.
- Ý thức được luật Nhân quả trong từng hành vi nhỏ (gieo lời nói lành nhận nụ cười vui).
- Tập thói quen tự vấn bản thân vào cuối ngày: "Hôm nay mình đã để cái tôi làm tổn thương ai chưa?".
- Coi những khó khăn, thử thách là những bài học cần thiết để rèn luyện tâm thức.
⚡ Nhóm 4: Duy trì Tỉnh thức & Chánh niệm hằng ngày — Từ số 78 đến 108
Mục tiêu: Đưa thiền vào đời sống, biến mọi hành động bình thường thành sự rèn luyện.
🕰️ Thói quen Buổi sáng
- Thức dậy không nằm nướng, nhận biết rõ khoảnh khắc chân chạm xuống đất.
- Dành 10 phút ngồi yên lặng, theo dõi hơi thở trước khi chạm vào điện thoại.
- Uống một ly nước ấm trong sự chú tâm, cảm nhận dòng nước đi vào cơ thể.
- Đặt ra một "tâm nguyện lành" cho ngày mới (ví dụ: Hôm nay tôi sẽ không nổi giận).
💼 Trong công việc & Học tập
- Khi làm việc, tắt bớt các tab không liên quan để tập trung 100% vào một việc.
- Sau mỗi 60 phút làm việc, nhắm mắt lại thả lỏng cơ thể trong 1 phút.
- Viết email hoặc tin nhắn công việc bằng những lời lẽ lịch sự, rõ ràng, không cảm xúc tiêu cực.
- Trả lời điện thoại một cách từ tốn, không hấp tấp.
- Khi gặp áp lực công việc, dừng lại hít thở sâu 3 hơi để lấy lại bình tĩnh.
- Giúp đỡ đồng nghiệp mới hòa nhập môi trường làm việc mà không giấu nghề.
- Chấp nhận các thay đổi đột xuất trong kế hoạch một cách linh hoạt, không oán thán.
🏡 Trong sinh hoạt gia đình & Cá nhân
- Khi ăn cơm cùng gia đình, không sử dụng điện thoại, tập trung trò chuyện chân thành.
- Rửa chén trong chánh niệm: Biết rõ tay đang chạm nước, xà phòng, không làm cho xong chuyện.
- Quét nhà, lau nhà với sự chú tâm vào từng chuyển động của cánh tay.
- Khi tắm, cảm nhận làn nước làm sạch cơ thể và gột rửa những căng thẳng trong ngày.
- Giặt và phơi quần áo một cách ngay ngắn, cẩn thận.
- Chăm sóc cây cối hoặc nuôi thú cưng bằng tình yêu thương và sự kiên nhẫn.
- Chi tiêu tiền bạc một cách minh bạch, ghi chép rõ ràng để làm chủ tài chính.
- Tự chuẩn bị một bữa ăn đơn giản nhưng đủ chất cho bản thân.
- Học một kỹ năng mới hoặc đọc một cuốn sách có ích mỗi ngày thay vì xem video ngắn giải trí.
- Đi ngủ đúng giờ để đảm bảo sức khỏe cho ngày hôm sau.
🌌 Thói quen Buổi tối & Thanh lọc tâm
- Dành 5 phút viết nhật ký biết ơn trước khi đi ngủ.
- Buông bỏ hoàn toàn mọi công việc, lo lo lắng của ngày hôm nay khi đã nằm trên giường.
- Thực hành thiền buông thư: Thả lỏng từ đỉnh đầu đến ngón chân.
- Tự hứa với lòng mình sẽ sửa đổi một lỗi lầm mà mình lỡ phạm phải trong ngày.
- Không mang máy tính, công việc vào phòng ngủ.
- Tắt toàn bộ thiết bị wifi, mạng internet trước khi ngủ 30 phút để tâm trí lắng dịu.
- Nghe những bài kinh, bài giảng pháp ngắn để nuôi dưỡng hạt giống thiện lành trong tâm thức.
- Cầu nguyện cho người thân và thế giới được hòa bình, giảm bớt thiên tai dịch bệnh.
- Nhận biết hơi thở nhẹ dần, sâu dần cho đến khi chìm vào giấc ngủ an lành.
- Luôn ghi nhớ lời dạy tối hậu của Đức Phật: "Mọi pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn để tự giải thoát".