KTrB 128 - Kinh Phiền não

• Về đối nhân xử thế (Hòa hợp đại chúng): Ngài khẳng định sự tranh chấp, oán thù không thể được dập tắt bằng oán thù, mà chỉ có thể hóa giải bằng tình thương, sự nhẫn nhịn và lòng tôn trọng lẫn nhau. Việc đặt cái tôi xuống để hòa nhập với tập thể là nền tảng của sự an lạc.
• Về tu tập nội tâm (Vượt qua tùy phiền não): Đức Phật liệt kê 11 chướng ngại làm biến mất ánh sáng định tâm, bao gồm:
  1. Nghi ngờ (Hoài nghi con đường).
  2. Không tác ý (Mất tập trung, quên đề mục).
  3. Hôn trầm thủy miên (Dã dượi, buồn ngủ).
  4. Khiếp đảm / Kinh hãi (Sợ hãi khi đối diện nội tâm).
  5. Trạo cử / Hưng phấn (Tâm dao động, quá phấn khích).
  6. Thô cấu (Sự thô tháo, vụng về của tâm).
  7. Quá tinh tấn (Ép uổng, cố gắng quá mức gây căng thẳng).
  8. Quá thụ động / Biếng nhác (Thiếu nỗ lực).
  9. Dục vọng / Tham luyến (Mong cầu trải nghiệm tâm linh).
  10. Tưởng đa đoan (Nghĩ ngợi lung tung, đa mang nhiều việc).
  11. Hình sắc quá mức (Chìm đắm hoặc bám chấp vào các hiện tượng thị giác).

• Học cách sống "Tuy ba thân mà một tâm": Trong gia đình hay tổ chức, sự đồng lòng và hạ thấp cái tôi cá nhân là chìa khóa của hạnh phúc bền vững. Hãy nhìn người khác bằng đôi mắt ái kính.
• Nhận diện "Rác" trong tâm trí: Những lo âu, nghi ngờ, lười biếng hay hưng phấn quá đà đều là những "tùy phiền não" cản trở chúng ta đi đến thành công và sự bình yên.
• Quy luật Trung đạo (Sự cân bằng): Làm việc gì quá cố sức sẽ dẫn đến căng thẳng (quá tinh tấn), nhưng lỏng lẻo quá thì lại sinh lười biếng (quá thụ động). Đỉnh cao của hiệu suất và bình an nằm ở sự điều độ, tỉnh thức.

1. Thường xuyên sử dụng lời nói hòa nhã, nói lời mang tính xây dựng.
2. Tuyệt đối không dùng "binh khí miệng lưỡi" (lời xúc phạm, mỉa mai).
3. Tập nhìn vào điểm tốt của đồng nghiệp, người thân thay vì bới móc lỗi sai.
4. Nhường nhịn trong các cuộc tranh luận không có hồi kết.
5. Học cách lắng nghe trọn vẹn mà không ngắt lời người khác.
6. Tập đặt mình vào vị trí của người đối diện để thấu hiểu.
7. Khi có xung đột, hãy im lặng và chủ động rời đi để hạ hỏa (bắt chước Đức Phật rời Kosambi).
8. Thực hành hạnh từ bi bằng việc chúc phúc thầm lặng cho những người xung quanh.
9. Tôn trọng không gian riêng tư và sự khác biệt của người khác.
10. Sẵn sàng nhận lỗi khi bản thân làm sai mà không biện hộ.
11. Không lan truyền những tin đồn thất thiệt làm chia rẽ nội bộ.
12. Hỗ trợ người khác hoàn thành công việc mà không tranh công.
13. Sống chân thành, không bằng mặt nhưng không bằng lòng.
14. Nuôi dưỡng tâm khiêm hạ, xem mình như đất để ai đổ gì lên cũng nhận.
15. Không oán giận khi bị người khác hiểu lầm.
16. Tập buông bỏ những xích mích cũ ngay khi một ngày khép lại.
17. Khích lệ, khen ngợi những thành tựu nhỏ của người xung quanh.
18. Không tham gia vào các hội nhóm nói xấu, công kích cá nhân.
19. Cư xử công bằng với tất cả mọi người, không thiên vị.
20. Thể hiện lòng biết ơn bằng lời nói hoặc hành động cụ thể mỗi ngày.
21. Giúp đỡ người khác trong âm thầm, không cần phô trương.
22. Luôn giữ nụ cười thân thiện khi tiếp xúc với mọi người.
23. Học cách tha thứ cho những lỗi lầm vô ý của người dưới quyền hoặc con cái.
24. Chủ động làm hòa trước trong các mối quan hệ rạn nứt.
25. Nuôi dưỡng ý nghĩ: "Mong cho tất cả mọi người xung quanh tôi đều được an lạc."

26. Viết nhật ký cảm xúc để nhận diện những cơn giận thầm kín.
27. Khi lười biếng khởi lên, lập tức đứng dậy hành động (diệt trừ biếng nhác).
28. Khi làm việc quá tải, hãy dừng lại thở sâu 3 nhịp để cân bằng (diệt trừ quá tinh tấn).
29. Giới hạn thời gian dùng mạng xã hội để tâm không bị "tưởng đa đoan" (suy nghĩ miên man).
30. Ghi rõ mục tiêu trong ngày để tránh rơi vào trạng thái "không tác ý" (mất phương hướng).
31. Đối diện với nỗi sợ hãi bằng cách phân tích bản chất của nó (diệt trừ khiếp đảm).
32. Khi quá hưng phấn trước một thành công, nhắc nhở mình: "Mọi thứ rồi cũng sẽ qua."
33. Rèn luyện thói quen ngủ đủ giấc và ăn uống điều độ để tránh hôn trầm (buồn ngủ).
34. Không đưa ra quyết định quan trọng khi tâm trạng đang dao động.
35. Khi nghi ngờ năng lực bản thân, hãy nhìn lại những cột mốc mình đã vượt qua.
36. Đơn giản hóa không gian sống để giảm bớt sự bám chấp vào hình sắc.
37. Thực hành ngưng suy nghĩ (chánh niệm) 5 phút giữa các giờ làm việc.
38. Tự nhắc nhở bản thân không tìm kiếm sự hoàn hảo tuyệt đối ở thế gian.
39. Nhận diện cảm giác thèm muốn (dục vọng) ngay khi nó vừa xuất hiện trong tâm.
40. Học cách nói "Không" với những việc bao đồng không cần thiết.
41. Khi tâm trí rối bời, hãy tập trung vào hơi thở vào - hơi thở ra.
42. Rèn luyện sự kiên nhẫn khi đối mặt với một công việc nhàm chán.
43. Chấp nhận rằng thất bại và khó khăn là một phần tất yếu của quá trình rèn luyện.
44. Không tự đắc khi thấy mình thông minh hay giỏi giang hơn người khác.
45. Sống tỉnh thức trong từng bước đi, cử chỉ để giảm sự thô tháo của tâm.
46. Tự cô lập mình khỏi các nguồn năng lượng tiêu cực (tin tức độc hại, phim bạo lực).
47. Khi có suy nghĩ ác ý khởi lên, lập tức thay thế bằng một suy nghĩ thiện lành.
48. Nhắc nhở mình không bám víu vào những hào nhoáng nhất thời.
49. Tập trung làm tốt duy nhất một việc trong một thời điểm (đơn nhiệm).
50. Học cách thư giãn toàn thân từ đỉnh đầu đến gót chân khi căng thẳng.
51. Xem những chướng ngại tinh thần như những đám mây, chúng đến rồi sẽ đi.
52. Thường xuyên tự vấn: "Tâm mình lúc này có đang bình an không?"
53. Không nuôi dưỡng sự đố kỵ khi thấy người khác may mắn hơn.
54. Học cách hài lòng với những gì mình đang có (biết đủ).
55. Luôn giữ một tinh thần cởi mở, sẵn sàng học hỏi cái mới.

56. Dành ra 10 - 15 phút thiền tọa tĩnh tâm vào mỗi buổi sáng.
57. Quan sát hơi thở tự nhiên mà không cố gắng thay đổi nhịp điệu của nó.
58. Thực hành thiền hành (đi chậm, biết rõ từng bước chân) khi di chuyển.
59. Chánh niệm khi ăn: Nhai kỹ, cảm nhận hương vị, không xem điện thoại.
60. Chánh niệm khi uống nước: Biết rõ nước đang đi vào cơ thể.
61. Khi làm sạch nhà cửa, hãy dồn toàn bộ tâm trí vào hành động quét, lau.
62. Quan sát cảm giác trên cơ thể (nóng, lạnh, đau, ngứa) với tâm thế khách quan.
63. Thực hành "Buông thư" toàn thân trước khi đi ngủ.
64. Khi nghe người khác nói, hãy nghe bằng cả sự chú tâm, không phán xét.
65. Ghi nhận cảm xúc tức giận: "Tâm tôi đang giận" thay vì đồng hóa "Tôi là cơn giận".
66. Tạo một góc yên tĩnh trong nhà chỉ dành riêng cho việc ngồi thiền hoặc đọc sách.
67. Thực hành ngắm một bông hoa hay một cái cây trong tĩnh lặng để định tâm.
68. Đếm hơi thở từ 1 đến 10 để kéo tâm quay về khi bị xao nhãng.
69. Sử dụng tiếng chuông điện thoại làm cột mốc nhắc nhở quay về với hiện tại.
70. Thức dậy sớm trước khi thế giới xung quanh trở nên ồn ào.
71. Không vừa làm việc vừa lo lắng về kết quả trong tương lai.
72. Buông bỏ mọi tiếc nuối về những chuyện đã xảy ra trong quá khứ.
73. Thường xuyên thực hành việc quan sát các suy nghĩ lướt qua trong đầu.
74. Giữ cho cột sống luôn thẳng khi ngồi làm việc để duy trì sự tỉnh táo.
75. Học cách im lặng hùng tráng (không nói gì khi không cần thiết).
76. Dành một ngày trong tháng để thực hành "sống chậm" hoặc rút lui vào tĩnh lặng.
77. Chánh niệm khi tắm: Cảm nhận làn nước mát và sự thư giãn của cơ thể.
78. Nhận diện các vùng cơ bị căng cứng (vai, cổ, trán) và chủ động thả lỏng chúng.
79. Khi lái xe, chỉ tập trung vào con đường và tay lái, không nghĩ ngợi việc khác.
80. Viết ra những suy nghĩ hỗn độn lên giấy để giải tỏa tâm trí.
81. Rèn luyện tư duy không dính mắc vào lời khen hay tiếng chê.
82. Tập nhìn mọi vật như chính nó đang là, không gán ghép định kiến cá nhân.
83. Khi đối diện với một cảnh đẹp, hãy thưởng thức thay vì bận rộn chụp ảnh check-in.
84. Giữ tâm tĩnh lặng trước những biến động đột ngột của đời sống.
85. Coi tâm trí như một dòng sông, để các suy nghĩ tự do trôi qua không giữ lại.

86. Sống một cuộc đời giản dị, hạn chế mua sắm những đồ dùng không cần thiết.
87. Tham gia các hoạt động thiện nguyện, giúp đỡ những mảnh đời khó khăn.
88. Ăn nhiều rau xanh, hạn chế sát sinh để nuôi dưỡng lòng trắc ẩn.
89. Bảo vệ môi trường bằng cách giảm thiểu rác thải nhựa, không lãng phí tài nguyên.
90. Dành thời gian chăm sóc và kết nối với thiên nhiên (trồng cây, đi dạo công viên).
91. Chia sẻ kiến thức, kỹ năng của mình cho người khác một cách vô tư.
92. Luôn giữ chữ tín trong công việc và các mối quan hệ.
93. Tránh xa các tệ nạn và những thói quen có hại cho sức khỏe (rượu bia, cờ bạc).
94. Đọc sách phát triển tâm hồn hoặc kinh điển mỗi ngày để khai mở trí tuệ.
95. Nuôi dưỡng lòng hiếu thảo, thường xuyên thăm hỏi và chăm sóc cha mẹ.
96. Dạy dỗ con cái hoặc thế hệ trẻ bằng tình yêu thương và sự làm gương.
97. Coi mỗi người gặp sản trong đời đều là một vị thầy dạy cho ta một bài học nào đó.
98. Không lãng phí thời gian vào những cuộc tranh luận vô bổ trên mạng.
99. Sống tích cực, luôn tìm thấy cơ hội hoặc bài học trong những hoàn cảnh ngặt nghèo.
100. Tự chịu trách nhiệm 100% về cuộc đời mình, không đổ lỗi cho số phận hay người khác.
101. Nuôi dưỡng ý chí kiên định, không bỏ cuộc giữa chừng trước các mục tiêu đúng đắn.
102. Chăm sóc thân thể khỏe mạnh vì "thân có khỏe thì tâm mới an".
103. Sẵn sàng bao dung và cho người khác cơ hội sửa sai.
104. Sống chan hòa với xóm giềng, đồng nghiệp.
105. Chi tiêu hợp lý, dành một phần thu nhập để cúng dường hoặc làm từ thiện.
106. Luôn phản tỉnh bản thân vào cuối mỗi ngày trước khi đi ngủ.
107. Giữ tâm thái nhẹ nhàng, thanh thản trước quy luật thành - bại, được - mất của cuộc đời.
108. Luôn ghi nhớ và thực hành lời dạy cốt lõi: "Không làm các điều ác, nguyện làm các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch."

• Về Thân hành động (3 điều):
  • Sát sinh: Giết hại, ngược đãi, hành hạ con người và các loài vật.
  • Trộm cắp: Lấy đồ không được cho, gian lận, chiếm đoạt tài sản của công hay của người khác.
  • Tà dâm: Vi phạm lòng chung thủy trong hôn nhân, xâm hại hoặc phá vỡ hạnh phúc gia đình người khác.
• Về Khẩu lời nói (4 điều):
  • Nói dối: Nói sai sự thật nhằm mục đích lừa gạt, trục lợi.
  • Nói lời đâm thọc (ly gián): Kể chuyện người này với người kia để chia rẽ, làm họ ghét nhau.
  • Nói lời thô ác: Chửi bới, mắng nhiếc, dùng từ ngữ nhục mạ, xúc phạm danh dự người khác.
  • Nói lời phù phiếm (thêu dệt): Nói chuyện nhảm nhí, buôn chuyện vô bổ, nói phóng đại làm lệch lạc sự thật.
• Về Ý nghĩ (3 điều):
  • Tham lam: Luôn dòm ngó, khao khát chiếm đoạt tài sản, địa vị hoặc những gì thuộc về người khác.
  • Sân hận: Nuôi dưỡng lòng căm ghét, thù hận, muốn trả đũa hoặc trù ẻo người khác gặp họa.
  • Tà kiến: Không tin vào nhân quả, nghĩ rằng làm ác không sao, sống ích kỷ và phủ nhận các giá trị đạo đức.

• Hành động lành: Bảo vệ sự sống (phóng sinh, chăm sóc người bệnh, yêu thương động vật); Bố thí (chia sẻ tiền bạc, đồ đạc, kiến thức cho người thiếu thốn); Sống chung thủy, bảo vệ hạnh phúc gia đình.
• Lời nói lành: Nói lời thật thà; Nói lời hòa giải (kết nối những người đang giận nhau); Nói lời nhã nhặn, từ ái; Nói lời có ích, có giá trị xây dựng.
• Ý nghĩ lành: Sống biết đủ, vui với thành công của người khác (vị tha); Nuôi dưỡng lòng từ bi, mong mọi người được hạnh phúc; Tin sâu vào nhân quả để tự điều chỉnh hành vi.

• Nhặt một mảnh thủy tinh trên đường để người sau không giẫm phải.
• Giữ cửa thang máy chờ người đi sau.
• Nhắn một tin nhắn động viên người bạn đang gặp áp lực.

• Tâm ô nhiễm: Ly nước bị đổ bùn đất (cơn giận), đổ phẩm màu (lòng tham), hoặc bị khuấy đục ngầu (sự bối rối, lo âu).
• Tâm trong sạch: Ly nước lặng yên, bùn đất lắng xuống đáy, nước trong suốt đến mức bạn có thể nhìn thấu tận đáy lòng.

1. Chuyển từ "Phản ứng" sang "Quan sát": Khi có ai đó chê bai bạn, thay vì lập tức cãi lại (phản ứng của tâm sân), hãy dừng lại 3 giây để quan sát: "À, ngực mình đang nhói lên, tim đập nhanh, tâm giận đang khởi lên". Chỉ cần quan sát mà không làm theo cơn giận, tâm sẽ tự tịnh hóa.
2. Làm việc lành với tâm "Ba không": Không thấy mình là người ban ơn - Không thấy món quà là lớn lao - Không coi người nhận là kẻ mang nợ. Làm xong liền buông xả, không lưu luyến.
3. Thực hành Thiền định: Mỗi ngày dành 10 phút ngồi im lặng, theo dõi hơi thở. Khi suy nghĩ phóng đi, nhẹ nhàng kéo nó về với hơi thở. Đây là cách "gạn đục khơi trong" trực tiếp nhất cho tâm trí.

• Nếu bạn làm ác: Bạn sẽ tìm cách nói xấu lại, phá hoại công việc của họ để trả thù (Thân, Khẩu, Ý đều ác).
• Nếu bạn làm lành: Bạn vẫn tập trung làm tốt phần việc của mình, sẵn sàng hỗ trợ đội nhóm, giải thích với sếp một cách lịch sự, khách quan bằng sự thật.
• Nếu bạn giữ tâm trong sạch: Bạn nhận diện được sự tổn thương bên trong mình nhưng không oán hận người đồng nghiệp đó. Bạn hiểu rằng họ làm vậy vì nỗi sợ hãi hoặc lòng tham của họ (nhân quả của họ). Bạn xử lý công việc bằng cái đầu lạnh và trái tim bình thản, không để sự việc đó làm bạn mất ngủ hay dằn vặt cả đêm.

• Không làm ác (Khẩu/Thân): Áp dụng quy tắc "Dừng 5 giây". Tuyệt đối không đáp trả ngay lập tức bằng lời mỉa mai, lớn tiếng, hoặc nhắn tin thóa mạ khi cơn giận đang đỉnh điểm.
• Làm việc lành (Đối nhân): Hạ giọng xuống một tông so với đối phương. Giải thích sự việc dựa trên sự thật và số liệu khách quan, không dùng cảm tính để công kích cá nhân.
• Giữ tâm ý trong sạch (Nội tâm): Tự nhủ thầm: "Cơn giận này không phải là tôi, nó chỉ là một cảm xúc đang sinh khởi". Nhìn đối phương với sự cảm thông: họ đang bị sự lo lắng hoặc cái tôi che mờ, giống như một người đang bị ốm nên mới hành xử như vậy.

• Không làm ác (Đạo đức): Không trốn tránh trách nhiệm khi làm sai rồi đổ lỗi cho hoàn cảnh hay đồng nghiệp. Không chia bè phái để cô lập hoặc bàn tán nói xấu ai trong công ty.
• Làm việc lành (Cống hiến): Chủ động hỗ trợ đồng nghiệp mới hoặc người đang bị quá tải (nếu khả năng cho phép). Chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm làm việc một cách vô tư, không giấu nghề.
• Giữ tâm ý trong sạch (Vượt qua dính mắc): Thực hành làm việc đơn nhiệm (tập trung 100% vào việc trước mắt, không vừa làm vừa lo lắng về kết quả). Khi hoàn thành một dự án lớn, không khởi tâm kiêu ngạo; khi bị phê bình, đón nhận để cải tiến chứ không dằn vặt hay oán ghét sếp.

• Không làm ác (Kiểm soát năng lượng): Không mang năng lượng tiêu cực, bực dọc từ cơ quan về trút lên người thân. Không dùng những từ ngữ gây tổn thương sâu sắc (như “Biết thế ngày xưa…”, “Anh/em lúc nào cũng…”) để hạ thấp bạn đời hay con cái.
• Làm việc lành (Yêu thương): Thực hành Lắng nghe trọn vẹn không điện thoại ít nhất 15 phút mỗi ngày với người thân. Chủ động san sẻ việc nhà mà không đợi được nhờ vả hay đòi hỏi sự công nhận.
• Giữ tâm ý trong sạch (Buông xả): Chấp nhận người thân với những thói quen chưa hoàn hảo của họ mà không cố gắng nhào nặn họ theo ý mình. Cuối ngày, thực hành buông xả mọi hờn giỗi, không giữ tâm khó chịu qua đêm.

• Không làm ác (Ý nghĩ & Không gian mạng): Không dùng tài khoản ẩn danh để bình luận ác ý, phán xét hoặc lan truyền những thông tin tiêu cực, chưa kiểm chứng trên internet.
• Làm việc lành (Tự thân): Nuôi dưỡng tâm trí bằng những cuốn sách hay, bài giảng ý nghĩa hoặc các nội dung phát triển kỹ năng. Chăm sóc thân thể bằng bữa ăn lành mạnh và ngủ đúng giờ.
• Giữ tâm ý trong sạch (Tịnh hóa): Khi lướt mạng xã hội và thấy người khác khoe nhà đẹp, xe sang, lập tức nhận diện nếu tâm đố kỵ khởi lên và chủ động thay thế bằng lời chúc phúc thầm lặng: "Mong cho họ tiếp tục giữ được sự may mắn và giàu có này". Dành 10 phút ngồi yên tĩnh quan sát hơi thở trước khi ngủ.

🤫 "Im lặng là sấm sét. Đóng miệng, mở tâm."

• Cách dùng: Ngay khi thấy ngực nghẹn lại, mặt nóng lên và định thốt ra lời cãi vã, hãy mím môi lại, hít một hơi sâu và nhẩm câu này. Sự im lặng lúc này chính là sức mạnh lớn nhất giúp bạn không tạo nghiệp ác.

🎯 "Chỉ việc này, ngay lúc này. Làm hết mình, kết quả buông."

• Cách dùng: Khi bạn bị quá tải hoặc lo sợ dự án bị thất bại, hãy gõ câu này lên màn hình máy tính hoặc giấy ghi chú. Nó giúp bạn kéo tâm về hiện tại, chỉ tập trung xử lý một việc trước mắt với tâm thế bình thản.

🚪 "Rác để ngoài cửa. Trong nhà chỉ có yêu thương."

• Cách dùng: Trước khi vặn tay nắm cửa để vào nhà, hãy đứng lại 3 giây, thở ra thật dài và nhẩm câu này. Hãy tưởng tượng mọi áp lực, bực dọc ở cơ quan như một túi rác được bạn đặt lại ở ngoài hành lang, không mang vào không gian của gia đình.

📱 "Màn hình ảo, nhân quả thật. Cầu chúc họ an vui."

• Cách dùng: Ngay khi thấy ai đó khoe khoang và trong lòng bạn lóe lên một chút khó chịu hoặc muốn gõ phím bình thản chê bai, hãy đọc câu này để tỉnh thức và chủ động gửi một lời chúc phúc thầm lặng đến họ.

• Giải thoát khỏi Tham (Lòng tham, sự bám chấp): Không còn bị nghiện ngập vào lời khen, danh tiếng, tiền bạc, hay việc ép buộc mọi thứ phải theo ý mình. Khi không bám chấp, bạn sẽ không còn sợ mất.
• Giải thoát khỏi Sân (Sự giận dữ, oán ghét): Không còn bị thiêu đốt bởi cơn giận, lòng thù hận hay sự bất mãn khi gặp những điều trái ý nghịch lòng.
• Giải thoát khỏi Si (Sự mê muội, ảo tưởng): Nhìn rõ bản chất của cuộc đời là vô thường (mọi thứ luôn thay đổi) và vô ngã (không có cái gì là "tôi" hay "của tôi" vĩnh viễn).

• Bài học về GIỚI (Kỷ luật đạo đức): Sống tử tế, không làm tổn hại mình và người khác (như bảng check-list chúng ta vừa lập). Giới giúp cuộc sống của bạn không có rắc rối, từ đó tâm không bị hối hận, cắn rứt hay lo sợ.
• Bài học về ĐỊNH (Sự tập trung, tĩnh lặng): Rèn luyện để tâm không bị quá khứ lôi kéo, không bị tương lai làm lo âu. Tâm vững vàng như một ngọn núi trước gió bão của cuộc đời.
• Bài học về TUỆ (Trí tuệ nhìn thấu sự thật): Khi tâm đã tĩnh lặng (Định), bạn sẽ nhìn thấu mọi sự vật như chính nó đang là. Bạn hiểu rằng niềm vui hay nỗi buồn đến rồi sẽ đi, thành hay bại chỉ là tạm thời. Nhờ trí tuệ này, bạn buông xả được mọi gánh nặng trong tâm.

1. Chấp nhận vô thường một cách nhẹ nhàng: Khi mất tiền, mất việc, hay một mối quan hệ đổ vỡ, họ có buồn nhưng không sụp đổ. Họ biết đó là quy luật thay đổi của cuộc đời.
2. Không có kẻ thù: Họ nhìn người đối xử tệ với mình bằng lòng thương hại (vì biết người đó đang đau khổ nên mới làm vậy) chứ không nuôi lòng trả thù.
3. Tự do trước khen chê: Ai khen họ không quá vui và kiêu ngạo; ai chê họ không tức giận và đau khổ.
4. Sống trọn vẹn với hiện tại: Họ ăn cơm biết vị cơm, đi bộ biết bước chân, không "vác" hàng tá lo âu của ngày mai vào giây phút này.

• Buông bỏ danh lợi thế tục: Từ bỏ cơ hội làm giàu, địa vị xã hội, và những tiện nghi vật chất.
• Cắt đứt tình cảm riêng tư: Rời xa gia đình, không lập gia đình riêng, chuyển hóa tình yêu đôi lứa hạn hẹp thành lòng từ bi bình đẳng với mọi chúng sinh.
• Bài học rút ra: Hạnh phúc đích thực không đến từ việc "góp nhặt, sở hữu" mà đến từ khả năng "buông bỏ, trống rỗng".